Haftanın tarihine göz

Balaban Budun Meclisi, Sakarya Meydan Muharebesi’nın kazanılmasından bilahare Serdar Mustafa Kemal Ağırbaşlı’ya, 19 Eylül 1921’da kanunla “Endeks” (Mareşal) rütbesi ile “Gazi” unvanı verdi.

Mustafa Kemal’e, Milli Mücadele’nin başında, Erzurum’de bulunduğu sırada, kendisini İstanbul’a çağıran Saray ile 8-9 Orak Ayı 1919 gecesi yaptığı lif görüşmesinde, resmi memuriyetine sonuç verildiği bildirildi.

Mustafa Kemal Ciddi birlikte Harbiye Nezareti’ne ve Halife’a, “resmi vazifesiyle beraber askeriye mesleğinden çekilme ettiğini” bildiren makara gönderdi. Tek evre sahibi olmayan Mustafa Eksiksizlik, “milletinin sinesinde” mücadelesini sürdürdü.

Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde Mustafa Eksiksizlik’e Kavim Meclisi, 5 Ağustos 1921’dahi “Başkumandanlık” unvanı verdi. Savaşın 13 Ilkgüz’dahi kazanılmasının arkası sıra, Gün Batısı Cephesi Komutanı İsmet (İnönü) Vakur ile Genelkurmay Başkanı Fevzi (Fark Etmek) Ciddi, cepheden, “Edirne Mebu akarsu İsmet ve Kozan Mebusu Fevzi” imzalarıyla Meclis’e 15-16 Eylül 1921’da gönderdikleri tarihi önergeyle Mustafa Eksiksizlik’e “Müşirlik” rütbesi ile “Gazi” unvanı “tevcihini” önerdi.

Meclis’in kanunla bu önergeyi kabul etmesiyle Mustafa Kemal Rabıtalı’ya “Mareşal” rütbesi ve “Gazi” unvanı verildi.

Belli başlı öbür olaylar

19 Ilkgüz

1575- Padişah III. Murat’ın görevlendirdiği Müneccimbaşı Takiyüddin Efendi’nin öncülüğünde kurulan İstanbul Rasathanesi açıldı. Gözlemevi, devrin Şeyhülislamı yoluyla 1580’bile yıktırıldı.

1893- Kullanılmamış Zelanda kolonisi, kadınlara oy hakkı tanıyan ilk ulus oldu. Bu atılımın öncüsü, 1866’birlikte karı hareketini başlatan Kate Sheppard idi.

1921- TBMM, Mustafa Kemal Ciddi’ya, “Müşir” rütbesiyle “Gazi” unvanı verdi.

1951- Kuzey Atlantik Paktı Konseyi, Türkiye ve Yunanistan’a NATO’ya katılma çağrısı yaptı.

1955- Arjantin Reisicumhur Juan Peron, askeri darbeyle devrildi ve Paraguay’a sürüldü.

1961- Çarkıt başbakanlardan Ordinaryüs Prof. Şemsettin Günaltay hayatını kaybetti.

1970- Türk Albeni Yollarının Antalya ünlü uçağı Isparta rast düştü, 154 güç hayatını kaybetti.

1985- Meksika’nın başkenti Meksiko’üstelik meydana mevrut 8,1 büyüklüğündeki depremde 35 binden fazla birey öldü.

1987- 10. Akdeniz Oyunlarında Azade Güreş Milli Takımı, 6 kızıl, 1 gümüş madalya ile mızıka halinde şampiyon oldu.

2010- 95 yıl aradan bilahare ilk kez tıpkısı günlüğüne ibadete açılan Akdamar Kilisesi’nde ayin yapıldı.

2012 – Numan Vareste’un umumi başkanlığını yaptığı Halkın Sesi Partisi (HAS Fırka) olağanüstü kongrede feshedildi.

2017- Birleşmiş Uluslar Mülteciler Erdemli Komiserliği, Yemen’da çekişme nedeniyle evlerini metrukiyet eden kişilerin sayısının 2 milyona yaklaştığını duyurdu.

2021- Pakistan Arsıulusal Havayolları (PIA), 22 sene aranın ardından Pakistan’dan Suriye’nin başkenti Şam’a önceki palyatif seferini gerçekleştirdi.

20 Ilkgüz

622- Hazreti Muhammed ile Hazreti Ebubekir, Medine’ye ulaştı.

1519- Portekizli kaşif Magellan, 270 birey ve 5 gemiyle İspanya’dan yola çıktı.

1937- Dolmabahçe Sarayı Veliaht dairesinde, Atatürk’ün birlikte isteğiyle Türkiye’nin ilk fotoğraf ve statü müzesi açıldı.

1946- Basın Kanunu TBMM’üstelik kabul edildi.

1985- Halk Müziği yorumcusu, opera sanatçısı, kompozitör ve ozan Psikolojik Su, 73 yaşında ebedî uyku etti.

1988- Naim Süleymanoğlu, Seul Olimpiyat Oyunları’nda halter dalında 6 acun rekoru kırdı.

1992- Özgür Ruzname gazetesi yazarı Musa Anter, Diyarbakır’da öldürüldü.

1992- Gazeteci yazar İlhami Soysal 64 yaşında öldü.

1994- Bakü’de yer yağı anlaşması imzalandı. İngiliz BP, Amerikalı Amaco, Penzol, Rus Lukoil ve TPAO, bire bir konsorsiyum oluşturdu.

2011- Yargıda sesli ve görüntülü tabir dönemi başladı. Mahkeme dolayısıyla atıf ve nakillerin en örgen indirilmesini amaçlayan Ukubet Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Üzerine Talimatname yürürlüğe girdi.

2011- Türk futbolunda, kulüplere verilen “seyircisiz karşılaşma cezası” dönemi, Fenerbahçe- Manisaspor karşılaşmasıyla sona erdi. Fenerbahçe Şükrü Saraçoğlu Stadı, kadınlara ve çocuklara açıldı.

2013- Itimat Genel Müdürlüğünün Dikmen’deki polis evine roketli hamle düzenlendi.

2016- Kanadalı ve Çinli olgun adamları, fiber optikçi ağda benzeri yerden diğerine bilgiyi, fiziki herhangi bir madde üzerine yüklemeden aktarmayı başardı.

2018- Piyes ve beyaz perde sanatçısı Ferdi Merter Fosforoğlu, 79 yaşında vefat etti.

2020- Rasim Öztekin, Harbiye Cemil Topuzlu Peyda Albeni Sahnesi’nde gerçekleştirilen törende, fars geleneğinin nişanesi olarak kabul edilen Yağır Hasan Efendi’nin kavuğunu, Fehamet Çoruh’a devretti.

21 Ilkgüz

1903- İlk kovboy filmi Macun Carson’un prömiyeri MEMLUK’üstelik yapıldı.

1932- Siper-i Etfal Cemiyetince planlı “Doğuluca Güreş” karşılaşmaları Taksim Stadyumu’nda yapıldı.

1938- İlk monitör bilgi programı BBC’üstelik yayımlandı.

1943- Karikatürcü Sedat Nuri İleri 55 yaşında öldü.

1943- İnönü Ansiklopedisi’nin geçmiş fasikülü yayımlandı.

1947- Zonguldak Kozlu kömür ocaklarındaki grizu patlamasında 48 işçi öldü.

1973- Nutuk tarihçisi Tahsin Münezzeh öldü.

1975- Ressam ve ozan Bedri Rahmi Eyüboğlu, 62 yaşında son etti.

1980- Orgeneral Haydar Kesinlikle, Cesamet Başkanı Umumi Sekreteri oldu. Tıpkısı dolaşma Başvekil Bülend Ulusu, hükümetini açıkladı.

1989- Sinema yönetmeni ve kameraman Ertem Eğilmez, 60 yaşında son etti.

2000- Gazeteci yazar Ahmet Taner Kışlalı suikastında araca bombayı yerleştirdiği belirtilen Rüştü Aytufan, Sapanca’dahi yakalandı.

2011- Türk müziğine 80’in üstünde im kazandıran Ahmet Niyazi Şengül, Safranbolu’dahi 85 yaşında hayatını kaybetti.

2015- Nijerya’nın kuzeydoğusundaki Borno eyaletinin başkenti Maiduguri’bile bir camiye düzenlenen intihar saldırısında 54 dirilik hayatını kaybetti.

2016- Mısır’ın kuzeyinde Kefr Adam-Şeyh’ten Akdeniz’e açılan muhacir teknesinin batması sonucu 204 kişi hayatını kaybetti. Yola çıkarken kaç kişiyi taşıdığı isimsiz teknede kâin 164 hayat kurtarıldı.

2017- KÖLE, desteklediği ÖSO’ya Deyrizor operasyonunda terör örgütü PKK/PYD ile akım etme teklifi yaptı. ÖSO grupları ise operasyonda terör örgütüyle bire bir safta meydan almayı reddetti.

2017- Meksika’nın başkenti Meksiko’dahi meydana gelen 7,1 büyüklüğündeki depremde 366 can öldü, yıkılan binaların enkazından 52 yaşama kurtarıldı.

2018- Suudi Arabistan’ın resmi televizyon kanalında ilk defa tıpkı avrat spiker temel malumat bültenini sundu.

2020- Koronavirüs salgını zımnında Türkiye’üstelik mart ayından bu yana sınırlı olan okullar, anaokulu ve ilkokul 1’inci sınıflarda yüz yüze eğitim için kapılarını açtı.

2021- Japonya’dahi 107 yaşlarındaki Umeno Sumiyama ve Koume Kodama “yaşayan sunu buğulanmış ikiz” kendisine Guinness Rekorlar Kitabı’na girdi.

22 Ilkgüz

1520- Dokuzuncu Osmanlı Padişahı Çetin Melik Esaslı öldü.

1792- Fransa’de cumhuriyet altını ilan edildi.

1903- İtalo Marconi, kornet (cornet) dondurma külahının patentini aldı.

1908- Bulgaristan, Osmanlı’dan bağımsızlığını zar etti.

1919- Türkiye İşçi ve Rençper Sosyalist Fırkası kuruldu.

1932- Gazeteci, yazar, maestro Ahmet Rasim, 68 yaşında öldü.

1943- Ankara Marifet Fakültesi kuruldu.

1959- Avrupa ile BENDE arasındaki önceki telefon kablo hattı resmen açıldı.

1964- Toplumsal Demokrat Fırka kuruldu.

1964- Reisicumhur Cemal Gürsel, Yassıada hükümlüleri Yâren Koraltan, Rüştü Erdelhun, Çın Yatağan ve Nedim Ökmen’i sağlık sorunları dolayısıyla affetti.

1980- İran- Irak savaşı başladı.

1985- Fransız hükümeti, 10 Orak Ayı 1985’te batan Greenpeace’e ilgili “Rainbow Warrior” gemisini, Fransız gizli servisi ajanlarının batırdığını kabul etti.

1993- New York Metropolitan Müzesi, “Karun Hazinesi”ni Türkiye’ye kalın kafalı göndermeye karar verdi.

2000- Bakanlar Kurulu, Kopenhag Kriterleri ile koşut adam hakları raporunu kabul etti.

2001- Besteci ve saz yorumcusu Fikret Kızılok, ruh hastalığı dolayısıyla otama gördüğü İstanbul Üniversitesi Tababet Fakültesi Hastanesinde 54 yaşında hayatını kaybetti.

2005- Sinema sanatçısı Tanju Korel, 61 yaşında İstanbul’bile irtihal etti.

2007- Sinema oyuncusu Yüksek Eksiksizlik Asıliskender, otama gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

2008- Temsil sanatçısı Hadi Çaman, İstanbul’bile kaldığı özel bakımevinde 65 yaşında emrihak etti.

2011- Tuğamiral Büyük Sadi Ünsal, Tümamiral Fikret Tarih, albaylar Sencer Dominant ve Mehmet Koray Eryaşar ile Binbaşı Çokluk Edvar, “Balyoz Planı” soruşturması kapsamında tutuklandı.

2011- KKTC Bakanlar Kurulu, Türkiye Petrolleri Çok Ortaklı Ortaklığı’na KKTC bahir bitirme alanlarında yer yağı ve doğal gaz arama ruhsatı verdi.

2012 – Feshedilen BAŞMAKLIK Fırka’nin Genel Başkanı Numan Vareste, Haliç Kongre Merkezi’nde planlı İstanbul İl Başkanlığı Meşveret Meclisi ve Katılım Toplantısı’nda YANLIŞSIZ Parti’ye katıldı.

2013- Endonezya’nın Cenup Sumatra Adası’nın başkenti Palembang’birlikte düzenlenen 3. İslami El Birliği Oyunları’nda Türkiye, oyunları 23’ü altın tutmak için bütün 103 madalyayla 5’inci tam bitirdi.

2015- Alman makine üreticisi Volkswagen, dünya genelinde 11 milyon dizel motorlu aracın tart testi manipülasyonundan etkilendiğini ve zararı diremek üzere kısaca 6,5 bilyon avroluk bütçe ayırdıklarını bildirdi.

2017- Kocaeli/Kefken açıklarında içerisinde göçmenlerin bulunduğu benzeri balıkçı teknesinin batması sonucu 22 can hayatını kaybetti.

2017- Milli atlet Aslı Çakır, doping dolayısıyla Türkiye Atletizm Federasyonu Düzen Bağı Kurulu eliyle dünya malı boyu pistlerden men edildi.

2021 – 2019 “Cumhurbaşkanlığı Firez ve Görüşme Nazik Ödülleri”nin sahiplerinden mimar Prof. Dr. Doğan Kuban, Beykoz’daki evinde 95 yaşında hayatını kaybetti.

23 Eylül

1856- İzmir- Okumuş hattı demir hat imtiyazı, tıpkı İngiliz şirketine verildi. 1866 yılında işletmeye açılan 612 kilometrelik demiryolu hattının imtiyazı 15 Teşrinievvel 1950’dahi dolacaktı. Ancak hükümet bu hattı 30 Mayıs 1935’te satın aldı.

1939- Psikanalizin babası muazzez Sigmund Freud, Londra’de öldü.

1942- Naziler, Auschwitz’te gazla kanlı katliamlarına başladı.

1947- Bulgaristan Partisi lideri Nikola Petkov asıldı.

1954- Gün Doğusu Almanya polisi, 400 kişiyi ABD ajanı kalkmak iddiasıyla tutukladı.

1996- Temel Mahkemesi, Türk Ukubet Kanunu’nun, evli erkeğin zinasına ayrıcalık tanıyan maddesini nakız etti.

2012- Milli motosikletçi Kenan Sofuoğlu, Acun Supersport Şampiyonası’nın 12. ayak yarışı Portekiz koşusunu ikinci sırada tamamlayarak sezonun bitmesine aynı yarışma kaldığında şampiyonluğunu ilan etti.

2016- Kolombiya Ihtilalci Silahlı Güçleri (FARC) liderleri, Kolombiya hükümeti ile vardıkları barış anlaşmasını rey birliğiyle kabul etti.

2017- Irak ve Suriye’ye hudut dışı faaliyetler izni konusunda hükümete verilen yetkinin tıpkı sene henüz uzatılmasına ait Başvekillik tezkeresi TBMM Genel Kurulunda akseptans edildi.

2018- Slovakya’bile gerçekleştirilen Dünya Gençler Güreş Şampiyonası’nda Milli sportmen Arif Özen, başıboş biçem 86 kiloda değerli madalya kazandı.

2020- Manisa’daki Sidas Antika Kenti’nden yıllar ilk çalınarak İtalya’ya götürülen Lidyalılara ilişik bin 800 almanak antika taş nezir yazıtı, Kültür ve Turizm Bakanlığının çabalarıyla 23 yıl sonra İtalya’nın başkenti Roma’dan THY’ye ilgilendiren uçakla yeniden Türkiye’ye getirildi.

2021- Somali Millî Tiyatrosu’nda 30 sene aradan sonraları yeniden film gösterimi yapıldı. Başkent Mogadişu’daki oyun, bağırsak savaşın başladığı 1991 yılından bu yana ilk defa seyircilerini ağırladı.

24 Ilkgüz

1566- On bir numara Osmanlı Padişahı II. Güzel tahta çıktı.

1882- İstanbul Beyazıt Kütüphanesi kuruldu.

1947- Hindistan’dahi Dindar mültecileri taşıyan şimendifer, Pencap sınırında durduruldu. Sihler, 1200 mülteciyi kurşuna dizdi.

1960- Faziletkâr Hak Divanı kuruldu.

1973- Şilili saz şairi Pablo Neruda, Santiago’bile öldü.

1996- Türk sanat müziği sanatçısı “Konuşma Güneşi” Anlaklı Müren, 24 Eylül 1996’üstelik TRT İzmir Stüdyosu’nda katıldığı izlence sırasında geçirdiği kalp krizi sonucu, 65 yaşında yaşamını yitirdi.

1999- 12 Mart 1971 Muhtırası’nda imzası kâin çarkıt Gelgel Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Muhsin Bahadır öldü.

2013- Pakistan’ın cenup ve güneybatısında meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki depremde 355 dirilik öldü, 619 sevimli yaralandı.

2015 – Kurban Bayramı’nın önceki haset Mina’birlikte iblis taşlama sırasında yaşanan izdihamda, resmi rakamlara bakarak 769 emanet hayatını kaybetti, 934 güç da yaralandı ancak İran, izdihamda ölenlerin sayısının 4 binden aşkın olduğunu müstakbel sürdü.

2017- Almanya’da genel seçimin galibi yüzde 33 ile Isevi Bağlantı partileri olurken, baş döndürücü sağcı popülist AFD ilk kez Federal Meclise girdi.

2021- Aydın’ın Didim ilçesindeki antika şehir Miletos’ta yürütülen hafriyat çalışmalarında, 2 bin 400 sene öncesine ilişik, dönemin içtimai yapısına göre ölçülü statüdeki insanların kullandığı melhuz iki konuta ulaşıldı.

2021- Dünyaca ünlü Brezilyalı anlatı ve söz yazarı Paulo Coelho, Türkçe’ye “Okçu’nun Yolu” (The Archer) adıyla çevrilen serencam kitabını olimpiyat şampiyonu milli sportmen Mete Gazoz’a adadı.

25 Ilkgüz

1396- Yıldırım Bayezid, Niğbolu Zaferi’ni elde etti.

1561- Şehzade Bayezid idam edildi.

1911- İtalya, Osmanlı Devleti’ne kavga ilan etti.

1925- İstanbul’de, kabadayı teşkilatı adına çağdaş motorlu itfaiye teşkilatı kuruldu.

1956- İstanbul’dahi geniş çaplı istimlak çalışmaları başlatıldı.

1960- Yassıada’da vakfedilmiş bulunan 3. Cumhur Reisi Şevket Bayar, kemeriyle intihar girişiminde bulundu. Bayar, gözcü mülazım yoluyla kurtarıldı.

1974- Marifet adamları, spreylerin ozon tabakasını tağyir ettiği konusunda uyarıda bulundu.

1979- Arjantin Oran Başkanı Juan Peron’un eşi Eva Peron’un hayat öyküsünü anlatan “Evita” müzikalinin prömiyeri, Broadway Tiyatrosu’nda yapıldı.

1982- Türkiye’nin önce avrat büyükelçisi Filiz Dinçmen, Amsterdam’da görevine başladı.

2001- Tekel’in Küba ile eş kurduğu TEKA Puro Fabrikası İstanbul’üstelik açıldı.

2005- “En Neşeli Umum Oyunları Gösterisi” dalında Guinnes Rekorlar Kitabı’nda rekora namzet olan Burdur’bile 20 bin 328 emanet yerel “Teke Zortlatması” oyununu bir anda oynadı.

2011- Perge Antik Kenti’nden kaçırılan “Güçsüz Herakles” heykeli, 31 yıl bilahare KÖLE’den, Başvekillik uçağı ile Türkiye’ye getirildi ve Antalya Müzesi yetkililerine teyit edildi.

2011- İspanya’nın doğusundaki Katalonya kocabaşı yönetimi, 1 Karı 2012 tarihinden itibaren kamu Katalonya bölgesinde boğa güreşlerini yasakladı.

2012- Türk folk müziği bestecisi, güfteci ve yorumcu Neşet Ertaş, İzmir’dahi otama gördüğü hastanede 74 yaşında hayatını kaybetti.

2013- Bingöl M Tipi Ceza İnfaz Kurumunda aralarında yıldırı örgütü mensuplarının dahi bulunduğu 18 vakfedilmiş ve mahkûm tünel kazarak kaçma etti.

2017- Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), Irak Federal Mahkemesince anayasaya aykırı mevcut, BM, BENDE ve Türkiye atılmak amacıyla birçok ülkenin karşı çıktığı “bağımsızlık referandumu”nu gerçekleştirdi.

2021- Katolik Kilisesinin Kanada’daki en üst kuruluşu olan Piskoposlar Konferansı, bire bir asırdan çok süreyle federal hükümet namına yönettiği leyli kilise okullarında meydana mevrut suistimaller nedeniyle ilk kez bozukluk diledi.

Share: