Çankırı bili: Mutedil Asya-Rusya Zirvesi’nde Afganistan ve bölgedeki güvenliğin önemine vurgu yapıldı

1. Ölçülü Asya- Rusya Zirvesi’nde, Afganistan’daki duruma ve bölgede güvenliğin sağlanması konularına özen çekildi.

Kazakistan’ın başkenti Astana’üstelik Reisicumhur Teşrinisani Cömert Tokayev’in ocak sahipliğinde gerçekleşen Orta Asya-Rusya Zirvesi’ne Kırgızistan Cumhurbaşkanı Bağır Caparov, Özbekistan Cumhur Reisi Ihtişam Mirziyoyev, Türkmenistan Cumhur Reisi Başkumandan Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Rusya Ihtişam Başkanı Vladimir Putin katıldı.

Kazakistan Reisicumhur Tokayev, burada yaptığı konuşmada, ülkelerin her birindeki istikrar ve güvenliğin bölgenin kalkınmasını doğrudan etkilediğini ve bunun üzere düzenlilik konusunun önceki tam olduğunu söyledi.

Itidalli Asya devletleri ile Rusya’nın, düzenlilik alanında benzeri seri arsıulusal ve lehçe kurumlar karışma düet ilişkilerde üstelik daim teşrikimesai süresince olduğunu anımsatan Tokayev, “Devletlerimizin ve halklarımızın asıl çıkarlarına binaen, kullanılmamış tehditleri engel olmak ve bunlara derhal cevap yöneltmek amacıyla hareketli araçları geliştirmeye ihtiyacımız var.” diye niteleyerek konuştu.

Hibrit ve bilgelik teknolojileri yoluyla bölgede durumun istikrarsızlaştırılmaya çalışıldığına bel fail Tokayev, bu bağlamda ülkelerin güvenlik konseyleri çerçevesinde engelleyici tedbirler amacıyla tıpkısı düzenek geliştirilmesini önerdi.

Tokayev, bölgeyi istikrarsızlaştıran ayrıksı aynı faktörün de ülkeler arasındaki çözülmemiş çizi sorunları olduğuna dikkati çekerek, “Cızık meselelerinin çözümü hukuk, güven ve bol komşuluk ruhu içinde, antrparantez uluslararası hukuk ve Konfedere Milletler (BM) Şartı’nın asıl ilkelerine sıkı sıkıya tutkun kalarak yalnızca barışsever yollarla gerçekleştirilmeli.” ifadesini kullandı.

Dijital teknolojilerin, sosyal ağların ve usa vurma mesajlaşma uygulamalarının çarçabuk geliştiği bu devirde dikkatsizce sarf edilen tıpkı kelimenin hele gençler arasında budunsal nefrete misil açabileceğini vurgulayan Tokayev, “Bunun sonucunda, teferruatlı yıllardır toplumda angajman ve beraberliği iaşe etmek üzere verilen çabalar boşa çıkabilir. Elbette metin çokça özdek şevket adamlarımızın siyasi sorumluluğuna dahi bağlıdır. Bazen ortaklarımız olan ülkelerde ne efsus ki katıksız infial yaratan ve yıkmacı güçlerin eline güzeşte kışkırtıcı izahat var.” diye konuştu.

“Batılı ülkelerin istihbaratı, Taliban’a alın olan oluşumları besliyor”

Rusya Celal Başkanı Putin, BDT ülkeleriyle ilişkileri türlü alanlarda ve formatlarda geliştirdiklerini belirterek, “Dünyada ve bölgede zorlaşan genişlik, aramızdaki mecmu mekanizmaları harekete geçirmeye zorluyor. Demin, ülkelerimizin bağlaşık ve stratejik ortaklığın geliştirilmesi ve ekonomilerimizin sağlamlaştırılması yönünde ana koordineli ortak adımlar atılmasına ihtiyacı var.” dedi.

Rusya’nın Itidalli Asya ülkeleriyle çokça yönlü ilişkilerin güçlendirilmesine yalınlık olduğunu dile getiren Putin, “Rusya’nın bölgedeki ülkelerle ticaret hacmi iki mezuniyet artarak 37,1 milyar dolara ulaştı. Tecim hacmi, bu yılın evvel yarısında yüzdelik 16, akıbet 5 yılda ise yüzde 37 arttı.” diye niteleyerek konuştu.

Putin, Mutedil Asya’nın müttehit erke sisteminin baştan oluşturulmasında havari olmaya hazır olduğunu söyledi.

Afganistan meselesine bile değinen Putin, “Cenup sınırlarımızda sığınmacı akışına, terör tehditlerine ve aşırılıkçı ideolojinin yayılmasına el açabilecek durum gerginliğini koruyor. amma velakin Batılı alelhusus birlikte Amerikalı ve İngiliz istihbaratı, Taliban’a alın olan oluşumları besliyor ve sınırlarımıza hamle düzenlemeye teşvik ediyor.” dedi.

Bununla ilgili risk ve tehditlerin farkında olduklarını tamlayan Putin, bu nedenle Taliban yönetimiyle temasları sürdürdüklerini kaydetti.

Putin, Afganistan’da bakir bire bir çöz savaşın önlenmesi gerektiğini vurgulayarak, “Tabii, Afganistan’daki bulunan yönetimle çalışmamız gerekiyor.” ifadesini kullandı.

“Ülkelerimizdeki durumun istikrarsızlaştırılmasına cebin direnç gösterilmesi gerekir”

Türkmenistan Reisicumhur Başkumandan Berdimuhamedov, dünya jeopolitiğindeki bulunan eğilimlerin olumlu olmadığına dikkati çekerek, “Devletlerarası ilişkilerin içeriğinin anlamı değişiyor, çatışmaların, tehditlerin, terörizmin, aşırılığın ve radikalizmin coğrafyası genişliyor. Bu şerait altında, Itidalli Asya devletleri ile Rusya arasındaki andıran ve faal etkileşim belirleyici önemdedir.” dedi.

Toplumun zihnine falsolu fikirler ve ahlak kurallarının takma yolla aşılanmasına alın mücadelenin cesim olduğunu söyleyen Berdimuhamedov, “Ülkelerimizdeki durumun istikrarsızlaştırılmasına cebin dayanım gösterilmesi gerekir.” ifadesini kullandı.

Berdimuhamedov, terörizm, köktencilik, siber ve biyolojik tehditlere karşı koruma sağlamanın önemini vurguladı.

Konuyla ilişik belirttiği alanlarda kuma faaliyetlerin güçlendirilmesi için dışişleri bakanlıkları arasında altılı ganyan istişareler yapılmasının akıllıca olacağını tabir fail Berdimuhamedov, antrparantez bu konuların hususi hizmetler ve başka organların emek alanları için üstelik muteber olduğunu kaydetti.

Berdimuhamedov, Türkmenistan’ın Afganistan’daki durumu politik yollarla halletmek üzere uluslararası araçların, Ilımlı Asya ülkeleri, Rusya, İran, Çin ve BM’nin Afgan odaklı misyonlarının çabalarını desteklediğini söyledi.

Afganistan’ın uluslararası ve lehçe kazançlı ilişkilere entegrasyonunun önemli olduğunu, Türkmenistan’ın bu alanda desteklediği iri projelerinin bulunduğunu tabir eden Türkmen reis, hele Türkmenistan-Afganistan-Pakistan-Hindistan doğal gaz boru yolu, Türkmenistan-Afganistan-Pakistan güzergahındaki ruh hattı, fiber optik bildirişim sistemleri ve Türkmen topraklarından Afgan tarafına revan çipo yollarından bahsetti.

“Tacikistan, lojistik merkezler üzerinden Afganistan’a insancasına arkalama sağlamaya hazır”

Tacikistan Cumhurbaşkanı Rahman, Ölçülü Asya ülkeleri ve Rusya arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana geçen 30 yıl zarfında etraf arasındaki siyasal, ticari, konuşu, kültürel, insanca ve özge alanlarda efdal seviyeli gelişim birliğinin her an geliştiğini kaydederek, bu çerçevede ortaya çıkan yeni risk ve tehditlere cebin mücadelede hareket birliğinin henüz da genişletilmesi gerektiğini belirtti.

Rahman, bölgedeki düzenlilik alanında ülkeler arasında teşrikimesai, aşırılıkçı ideolojinin yayılmasının önlenmesi, terörist ve aşırılık yanlısı grupların büyümesine alın koyma, eroin kaçakçılığı ve sınır dışı kombinasyon suçlarla mücadelede hareket birliğinin önemini vurguladı. Rahman, bu zılgıt ve risklere cebin boğuşmak için kullanılmamış mekanizmaların geliştirilmesi ve ilgilendiren kurumların faaliyetlerinin koordinasyonunun güçlendirilmesini önerdi.

Komşu Afganistan’daki siyasi ve insanca duruma dikkati calip Rahman, Tacikistan’ın teferruatlı süredir keskin çekici Afgan halkına ülkedeki lojistik merkezleri üzerinden insanca müzaheret sağlamaya amade olduğu vurguladı.

“Afganistan yoğun bir sosyo-kazançlı ve insanca krizle karşı karşıya”

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov, Afganistan’ın dip aynı sosyo-konuşu ve insancasına krizle yüz yüze kaldığını söyledi.

Caparov, parçalanmamış arsıulusal toplumun, mukaddema yaşanan kötü tecrübelerin tekrarlanmaması ve Afganistan’dahi yıllardır bitmeme eden hunriz askeri çatışmalara sonuç verilmesi göreviyle yüz yüze olduğunu belirtti.

Kırgızistan’ın dengeli ve gönençli tıpkı Afganistan istediğini tamlayan Caparov, “Bu ülkede barışı sağlamak amacıyla gelişigüzel ahit ceht gider ettik ve etmeye üstelik devam edeceğiz. Afganistan’ın mevcut yetkilileriyle tınlamalı bağlantı halindeyiz ve türlü etkileşimlerimizi sürdürüyoruz.” diyerek konuştu.

Caparov, Afgan ekonomisinin canlanması ve güçlenmesinin arsıulusal sosyete amacıyla eke olduğunu belirterek, Afganistan’ın, bölgeler arası kazançlı süreçlere katılması, içtimai açıdan majör enfrastrüktür ve lehçe enerji projelerinin uygulamaya isteklendirme edilmesi gerektiğini vurguladı.

Ayrıca Caparov, Kırgızistan’dan BM Umumi Sekreteri Afganistan Özel Temsilcisi ve Konfedere Milel Afganistan Müzaheret Misyonu (UNAMA) Başkanı namına atanan Roza Otunbayeva’ya destek verilmesini istedi.

“Akıbet yıllarda Mutedil Asya bölgesinde kullanılmamış politik yassı oluştu”

Özbekistan Cumhur Reisi Mirziyoyev, son yıllarda Mutedil Asya ülkelerinin bölgede düzenlilik ve istikrarın sağlanmasına yönelik muhteşem adımlar attığını, bunun sonucunda bölgedeki it canlı sorunların çözüme kavuştuğunu ve bölgede bakir politik ortamın oluştuğunu belirtti. Mirziyoyev, tamlık bunların toprak ülkelerinin anadan görme ve ciddi ortağı ve müttefiki Rusya ile hayat dolu yerine gelişmekte olan ilişkilerine de yansıdığını kaydetti.

Mirziyoyev, Rusya’nın mıntıka ülkelerine yaptığı yatırımın ve paçarız tecim hacminin bariz ölçüde arttığını vurgulayarak, bunun sonucunda çevre arasındaki hisse senedi birliğinin nitelik açısından yeni düzeye çıktığını rapor etti.

Ayrıca Mirziyoyev, ortalık arasındaki hisse senedi birliğinin geliştirilmesi amacıyla mülk ve ürünlerin erkin dolaşımının kolaylaştırılması, ülkelerin piyasalarına yalınç erişimin sağlanması, etraf arasındaki endüstri alanındaki hareket birliğinin henüz da geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Reisicumhur Mirziyoyev, Orta Asya bölgesinin dengeli olarak kalkınmasının Rusya ile olan balaban teşrikimesai imkanlarının hangi kadar eli nimetli kullanılmasına de mecbur olduğunu dile getirdi.

Share: